بنام او

 من درظلمت - من در نور

 فطرتم گفت که مقبول مدان                  برتری جوئی کس را بنظر

خویش بر منزلت کس مفروش               که دراینکار فساد است و ضرر

در گذر ازهمه اشخاص بزرگ               در عوض اصل خود از یاد مبر

هان که در جمع کسان غرق شدی            چشم بگشای و بجو راه مفر

 

گفتمش با دگران همراهم                      اندر این راه پر از پیچ و خطر

برتران در نظرم مقبولند                        رفته در کنه دلم این باور

 

گفت اینها همه وهم است و خیال                نابخود کرده بذهن تو اثر

باز هم گفت و بیازرد دلم                         کز نبی یا که ولی هم بگذر!

کی کفایت کندت نامی چند                       که شده حک بدل از عهد صغر

نا خود آگاه شنیدی سخنی                         در دل آگاهی از آنست ثمر

 

شدم آشفته کمی از سخنش                     گفتم ازپند تو بایست حذر

چونکه منکر شده ای پس مپسند               مومنی را کنی از راه بدر

 

 گفت من مومنم و راهنما                        سوء ظن بر من آزاده مبر

هیچ منکر نشدم تصدیق است                    فهم آن از ره سعی است وهنر

ره توحید به تو بنمایم                             که تراهیچ ازان نیست خبر

دل به تصویر وتصور چه دهی                 که رود حاصل عمرت بهدر

این  خیالات تو در تاریکیست                   محوگردد چو شب آید بسحر

پس حقیقت بعیان میبینی                           هر توهم رود از پیش بصر

تا که با پوسته ها  ساخته ای                     نچشی مغز که باشد چو شکر

 

گفتم اینک چکنم در ظلمت                        گفت بر خویشتن خویش نگر

این ببین گم شده ای بین کسان                     پس بخود آی دراین سیر وسفر

ای تو ادغام شده درهمگان                        سوی بالا زچنین گود بپر       

اصل خود را به همه باخته ای                  خویش دریاب ورها شو زخطر

خواهی ار وحدت خود دریابی                   حالت نزع بیاور بنظر

نزد اشخاص بزرگی مطلب                      که بزرگی خود ویکدانه گهر

تا دراین جهد عنایات خدا                          برتو نوری دهد وحال دگر

*شد مقدر که خدا از ظلمات                       وارد نور کند قلب بشر

*گر ز ظلمت بدرائی انگاه                         دانی احوال نبی یا حیدر

*شکل اعلای« ولایت» بینی                      نور بارد بتو چون قرص قمر

*با باخیالات چه خواهی دانست                   حال آن راهنمایان ابر

*من نگفتم حذر ازآنان کن                          گفتمت پاک کنی چشم ونظر

 گفتم :اینهاست مرا نامفهوم                         گفت :مفهوم شود درآخر

 

من کیست؟

 این کیست که اطراف چنین میبیتد                این کیست که از خویش چنین میپرسد

تمثیل وقیاسی نرود تا اوکیست                     پاسخ به سئوالی که بشد گویا نیست

سربسته بود آدم و مفهومم نیست                  این لفظ چه معلوم کند تا او کیست؟

    تنها بنظر بدیهی آید هستی                      هم بند بدستان و همی پا بستی

این دیدن واین بینش وگفتار چه است؟             هر نکته وهر گفته و پندار چه است؟

این رمز ومعماست نه تلقین کسانست             این نقطه عطف است وتجاهل بزیانست

صدها سخن وحرف بگفتند وحکایت              معلوم نشد اصل وحقیقت به نهایت

از نقطه صفراست همه مبهم ومجهول            از صفر فرارفته یکی دانش مجعول

 

این چیز منم که غافل از اصل شدم                 از مبدا وبنیاد خودم فصل شدم

هر چیز که در کنار من  جدی بود                  نسبت بمن آن ثانوی و بعدی بود

 

گه گوشه چشمی بجهان بازشود                     از روزنه ای شاهد یک راز شود

یک رمز وجود ویک معمای عجیب                افتاد به مرداب خطرناک فریب

 آلود به لوث و لجنی  بس ناجور                    از ناجی وامداد گر افتاد بدور

رنگ لجن ولوث گرفتش بمیان                       مبنای شناسائی او گشت همان!

رنگ است ملاک این شناسائی ما                    نقص است دراین دیدن و بینائی ما

این فهم من از خویش همه وهم وخیالست            شالوده افکار همه قیل ومقال است

 

از دمدمه جمع کر وکور شدم                         از اصل خود و مسیر حق دورشدم

این دمدمه ها بود بسی پوچ وخطا                     دل بهر نیازی بشننید از آنها

پس خویش ندیدم ونیازم دیدم                           پس خویش همان نیاز خود گردیدم

بینم که همه نیاز خودرا دیدند                          قائم به نیاز خود نه خود گردیدند

من مستمعی غافل و جاهل بودم                       سوت خطر از جانب کس نشنودم

دیدند مرا لیک نه من میدیدند                           حرفی زدلم هیچ بجان نشنیدند

آنان که بگرداب کشاندند مرا                           با چشم خرد ندیده بودند مرا

 

گفتند زمین بر سر گاوی است همی                 در علم قدیم وکند وکاویست همی

دانیم که این  فکرخطابود و غلط بود                 دانستن این غلط به تحقیق فزود

هم معرفت ما بخدا هست چنین                        برلحن کلام اگر هست یقین

دانیم اگر که فکرما نیست رسا                        گردد سبب  بینش بهتر به خدا

هم معرفت ما بوجود  خود ما                          ناقص بودو بینش نو هست روا

مهر ماه 1355

 

تسلیم ناکامی

گویا که دل از بتها تفکیک نخواهد شد           برعمق چنین غمها تشکیک نخواهد شد

در گور  رود آیا با یاد بتان ایندل                  بر وحدت خود آیا نزدیک نخواهد شد؟

اینست چوتقدیرم تسلیم شوم اولی                  نفرین ازل هرگز تبریک نخواهد شد

با زهد و دعای من با سعی خراب من            عشقی که شفا بخشد تحریک نخواهد شد

عیسی دم وخضری کو تا زنده کند دلرا           هرچند دل مرده تملیک نخواهد شد

یک درد نه ده درد است پیوسته بجا ن من        مشکل چو ضخیم افتد باریک نخواهد شد

گر فکرت من دائم شد طالب بهروزی             در بین سیه روزی، بد نیک نخوا هد شد

گوید هوسی هردم بایست رها گردی               بر عقل پسندآید، آن، لیک نخواهد شد

امید چهل ساله خامست ولی هشدار                پیمان" الست" از من تفکیک نخواهد شد

 

در احوال آدمی

هرکس کسان را بنده است          تا چشم دل نگشوده است

برمهتران کرنش کند                در کمتری کوشش کند

فرمان آنها بشنود                    در سایه هاشان بغنود

بینش زچشمانش رود               دوری گزیند از خرد

از مهرشان دل آکند                حتی فداکاری کند

ظلم وستم بیند اگر                  آنرا نگیرد در نظر

 

خود را درآنها حل کند              تا تکیه برآنها زند

این کهتر افتاده حال                  هرجا ندارد این روال

خوی تسلط دارد او                  با دیگران باشد عدو

گه ظالم و فاسق شود                گر برکسی فائق شود

فرماندهی خواهد براو               فرمان یری جوید ازاو

خود نقش یک ارباب را             خواهد همی آرد بجا

 

گاهی کسی طاغی شود              برمهترش یاغی شود

اغلب نه که از معرفت              بلکه تفاوت در صفت

او مهتری دیگر بجست              پس دست خود از این بشست

بینی که او بر دیگری                بخشیده نقش سروری

 

گاهی تساوی بنگری                  دربین این و دیگری

یک مهتری با مهتری                 یا کهتری با کهتری

باشد مساواتی چنین                    مشروط وکم ارزش یقین

گر ارتقا یابد یکی                       پایان پذیرد بیشکی 

 

فرق است بین مردمان                  در رشد عقل وآرمان

 این اهل علم است وشناخت            آن با جهالت خوش بساخت

این محسن وآن فاسق است              هریک به چیزی شائق است

 پس کهتری ومهتری                     یکسان نباشد بنگری

از عقل خیزد یا زجهل                    واقع بود یا آنکه جعل

 

درسطح پائین برتری                       تنها به زور است وخری

در سطح بالا برتری                        از معرفت خیزد همی        

14 بهمن 59 

دین میراثی

آنچه بشنیدیم عین دین نبود                گوش با نامش دگر حرفی شنود

جذب نیت ها شود این گوش ما           فاقد دین بوده نیت در خفا

وآنچه مسموع آمد از دین خدا            بوده جزء ومتکی بر حس ما

فوق احساسات باشد آن پیام               کار احساسات بینم همچو دام

من مسلمان و مسیحی دیگری             گشته از میراث اگر خوش بنگری

صد تفاوت بین ما آمد پدید                 زانکه چشم ما حقیقت را ندید

                                                                                                                                      

عقل و فطرت میدهد برما مجال           تا بیابی حق بدون قیل و قال

فهم هر نکته زخود کن انتظار             فهم خود از موج هر مکتب برآر

بانگی از مکتب فقط آید بگوش            تو به درک مقصد مکتب بکوش

خویشتن را  وامده برده مکن              فکر نقسانی بخود زنده مکن

گرکسی مومن بود بردرک خویش        حق وناحق بنگرد درراه کیش

هرکه دین او نه درک حق بود             ریشه  اندیشه هایش لق بود

ریشه ها آخر برون آید زجا                آن تصورها همه گردد فنا

 

راهیابی

هر کسیرا یک نیاز عمده است         کان مهم و اصلی است و  زبده است

که ببیند هستی خودرا درست           این بدیهی لیک بایستی که جست

در جواب کن ضروری شد یکون       احتیاجی بی چرا گردید وچون

هر کسی محتاج بودن مانده است        هر تلاشی را نثارش کرده است

گر سر نخ آید اینگونه بدست              فاش میگردد ترا که حق چه است

نی که اندر جمع  کار آسان کنی         خویش را در چشم این وآن کنی

کس نباشد شاهد روح وروان             خویشرا این صورت ظاهر مدان

گر شوی هست از سر صدق وصفا      نیست گردد هستی پوچ و ریا

این سر نخ سخت میآید بدست              عالم وعابد درآن سر گشته است

گر به فهم آریم اصل احتیاج                شیر نفس ما شود روبه مزاج

 

حرف عارف گر رود در گوش ما         زنده گردد فکر و عقل وهوش ما

 غیر عارف گر بگوید آنچنان               گوش ما بهری نمیگیرد از آن

وانکه میگوید سخن طبق رسوم             گفته هایش نیست عاری از سموم

 برنگیرد فطرت از این گفته کام            میکند دل را عقیم وخواب وخام

 

هر کسی تنها فتاده در جهان                  نا شناس آمد به پیش این وآن

آنچنانکه شبه او با اصل او                   هست یکسان پیش هر یار و عدو

از چنین تنهائی خود غافلست                 دل به هرچه بسته از آن فاصل است

هرچه غیر رب پرستش کرده است          نفس خودرا در فریب آورده است

هرکه بر رازی چنین واقف شود              بر حقیقت لاجرم عارف شود

 

قیام عاشورا

امر غیبی بگوش جان یشنید               که بپا خیزد او علیه یزید

باچنان نور کز  رسالت بود               دید رسم یزیدیان مردود

کار جانبازی وشهامت را                  به نهایت رساند در دنیا

برنوشت او بخون خود قرآن              دردل وجان مردم نادان

درس آزادگی به مردم داد                 در قبال جهالت و بیداد

عاجزم من زوصف احوالش              نرسد کس به گرد اعمالش

هدف انبیا نمایان کرد                      که قیامی برای آنها کرد

طول تاریخ را سپس پیمود                گوش عالم پیام او بشنود

این زمان نور او بما تابید                 گشت مهتاب او یکی خورشید

عالمی را همی منور کرد                که خدا اینچنین مقدر کرد

انقلابی دراین جهان انداخت              دیو طاغوت رنگ خودرا باخت

                               ***

بسته میبود بر شهیدان راه                 اینزمان شد گشوده باز آن راه

چیست آیا نشان راه خدا                    آن بپرس از حسینیان هرجا

                               ***

بنگر برخلیل وقربانی                       داستانش شنیدی ودانی

آن تحمل که دیده شد به خلیل               پیش کار حسین هست قلیل

همه فرزند ویار قربان کرد                 آن امام و برای یزدان کرد

روی او بس گشاده بود آنگاه                که فرستادشان به قربانگاه

چه کسی طاقتی چنین دارد                  جز کسیکه بحق یقین دارد

 

مقصود دین

گفتم گهی بدین خدا واقفم همی                این علم من بس است وسزد اختتام را

لیکن به شک فتادم ازآنرو که دین حق       خواهد زما تدبر و سعی مدام را

برباطلم هم اینک واین طرز فکرمن          زیر سئوال باشد و حال ومرام را

معنای دین  بود آنچه علی بگفت               وان گفته ها که برد زدنیا همام را

قرآن همی بشکل رسا میدهد پیام               " لا تعبدوا" بخوان  و عمل کن پیام را

احکام دین وسیله برای هدف بود               بنگر هدف چه است وسزد اهتمام را

ای آنکه اکتفا به نماز شبی کنی                 هر فرصتی که هست  بوداغتنام را

قانع مشو بدایره حکم هر فقیه                   هر جای ولحظه ای ببر از دل ظلام را

بادا کزاین قفس خود بدر شویم                  تا این منش که هست نیابد دوام را

گفتم ولی چه سود نیایم اگر بخود                یارب بخود بیار من و خاص وعام را

بیدارکن زخواب، من وهرکه خفته است         ممکن کن از عجوزه دنیا فطام را

ادامه  تایپ نشده از منظومه ایست باهمین عنوان در منظومات پست18

 

خروج از عنوان

عالمی  یا عابدی یا عارفی               مرشدی یا رهبری یا عاکفی

باشدت هر نام و عنوان دگر              یاکه داری شغل خوب و معتبر

قالب ارزش  بباید بشکنی                 بستگیها را زجانت برکنی

هم هنرها گه بود سدی براه               بستگی براین هنرها را بکاه

هرکه بر عنوان خود دلبسته است        عبد ناس است او کجا آزاده است

مولوی شد خارج از شغل و مقام         گشت در عرفان سپس دارای نام

هم غزالی منزلت را واگذاشت             پشت پا زد او به عنوانی که داشت

هم  بچشم دل خمینی را نگر               "  جامه زهد وریا کند" او زبر

عارفان کردند اعمالی چنین                سایرین را میسزد کاری چنین

 

عجب است!

ماجرای حیات ما عجب است !                   هر عجیبی طفیل این عجب است

حیرت از صد عجب کنی اما                      حیرت از خود نمیکنی جانا

کثرت خلق پیش تو عجب است                    اصل خود پیش تو چرا عقب است

توکه بودی چرا شدی رانده                         بجهانی که بنگرد دیده؟

تو چرا آمدی نه دیگرکس                           این مهم را بیا کمی وارس

نشدی همچوکودکان دگر                             کاین همه زاده گشته از مادر

تونگشتند جملگی یکسر                              یک از آنها نگشته ای بنگر

 

پس نگه کن دمی که یکتائی                          باید آخر به خویش خود آئی

محو این جمله ازچه روگشتی                        ارزش خویشرا فرو هشتی

بنگراین هستی تو اعجاز است                        در وجودت هزارها رازاست

 

فاسق شدم !

صالحی بودم ولی فاسق شدم               از همان روزیکه من عاشق شدم

سرزنش  آیا مرا باید  کنون                 زانکه بر فسق خفی واثق شدم؟

 دل برون میرفت از روی وریا            پس باقراری چنین ناطق شدم

آن ملا متگر نمیداند مگر                    کاذبی بودم ولی صادق شدم

زاهدا عیبم مکن  وصفم بگو                 زانکه بر فکر ریا فایق شدم

 خالق خودرا تو خود نشناختی              گفته ای من غافل از خالق شدم

شیخ صنعان غاقل از خود بوده است        من زحالاتی چنین فارق شدم

زانکه  مسحور خلایق بوده ام               اینزمان تنها با و شایق شدم

وضع دیگر دیدم و طرح دگر                گه که بر عادات خود خارق شدم

بسکه در ماند از علاج من طبیب            در علاج درد خود حاذق شدم

من نبودم لایق سیر و سلوک                 فسق خودرا دیدم و لایق شدم

از غم این عهد شوم لا حقم                  مست آن عهد خوش سابق شدم

 

خدایم خداست اما..

 بینم که خدای من خدای است               و این بینش من تداومش نیست

پس میرود وشوم چو کافر                   یا هست ولی تلاطمش نیست

بس یاد خدا کنم ولیکن                        بر باطل من تصادمش نیست

چون بسته به ترس و ضعفم . ایندل         جز غربت وجز تا لمش نیست

هر ترس نهان بود چو دیوی                 کورانه جز امر جازمش نیست  

کوآنکه بگفت  " ربنا الله"                     امواج بلا مزاحمش نیست

ایضا

خدایا شاهدی که بی خدایم                     بدون یارم واز تو جدایم

غریبم بی کسم تنها ومحزون                  گرفتار وقرین صد بلا یم

اساس فکرتم باشد خیالی                      حقیقت چیست آیا در ورایم ؟

ایضا

چه بیند همی کودک از ابتدا                  که میگردد از اصل خود او جدا

فقط بنگرد دکه جمع را                       سپارد برآن دیده وسمع را

به آن دکه تکیه کند آنچنان                    که گم میشود وحدتش درمیان

کند خویش همسان آن دیگران                سراسر شود "این" وغافل از" آن"

 

مایوس مشو

ای مانده براه در ره او                    بادا نظرت رود به  بیسو

بنگر به حجابها که داری                  چیزی که شده است همچو بارو

خوف است وخیال جنس آنها              مایوس مشو دراین تکاپو

روباه بدان تو شیر باطن                    ازآن مگریز همچو آهو

از نو بنگر به هستی خود                  هم آنچه بود ترا فرارو

این خاطره های خود رها کن              هم وهم وخیال و یاد تابو

آور بنظر که آفریدت  ؟                     بی مرشد واوستاد وهمخو

بی قول شنیده از گذشته                     بی آنکه نظر کنی به هر سو

خارج ززمان ذهنی خود                    خارج زاوامر وهیاهو

بی آنکه شوی مقلد کس                      بی آنکه شوی تو منفعت جو

قولی که حقبقت است آنگه                   از عمق سکوت خویش بشنو

ممکن شود ار خدا بخواهد                    باشی چو همشه در تکاپو 

        

سفرمجرد

مجرد فرستد مرا برسفر                بدون کس وکار ویار ونفر

خبر میرسد بر دلم هر زمان            که من رهسپارم بجای دگر

کجا میروم کس نداند درست            چها میشود خود ندارم خبر

تو ای مرغ دل وحدت خود بیاب        از این لانه خلق بیرون بپر

روم از جهان گر بحالات وصل        مبارک سفر باشد وبی خطر

الهی بحالات وصلم فرست              مده در زمین فراقم مقر

 

تفکر در تاریکی

گر به تاریکی تفکر میکنی                       وز سر خفت تدبر میکنی

چون شود اندیشه ات مشکل گشا                 گر چه نیکو باشد ودور از خطا

آنچه احساس ترا ارضا کند                        بر حقیقت کی ترا بینا کند

کم توقع کن زفکر تار وکور                       ره ندارد سوی بالا سوی نور

فکر روشن باید اندر کار دین                       تا کند روح وروانت را برین

فکر روشن خارج ازاین نفس ماست               میبرد مارا همی بر راه راست

راز بی توفیقی خودرا ببین                          تا نیاری شک براه حق ودین

فکر تاریک از منیت خاسته است                   آن حقیقت را از اول باخته است

 هان منیت حاصل وابستگیست                      اصل من در عالم وارستگیست

 

 بینش قالبی

هر بینش وتصور از چیز وکس خطا بود       کاین مایه های ذهنی بی ریشه بود ومردود!

در قالبی قضاوت کردم نه با بصیرت            الا مواردی را کان اندک است ومحدود

گاهی مرور کردم در خاطرات وگفتم:           این خاطرات وهمی بادا زصحنه  مفقود

این جهل ما نهایت گویا همی ندارد                هر ادعا که کردم برعمق آن بیفزود   

 گر عشق ماورائی در جان ودل نباشد            اعمال ما ندارد گویا رهی به مقصد

تا بر خطا ببینی کارت خطا شود نیز              هم راه کار صالح گردد خراب و مسدود

گاهی زخویش رفتم از فطرتم شنیدم               من در کنار جز او خودرا عجب بیالود

 معنی اگر ندارد ای عاقلان کلامم                  بهر شما هم آخر گردد عیان ومشهود

بریده از مبنا:

ای بریده دل زمبنای حیات               این حیات تست در حکم ممات

در یکی قالب فتادی زابتدا               غافل از مبنا شدی و ماورا

شاخه ای کز اصل میماند جدا            خشگ گردد کم کم و اینش بلا

گر بپاشی آب و خاکی را برآن           بی ثمر باشد نمیگیرد توان

عابد جاهل بود چون شاخه ای            که جدا مانده ندارد اصله ای

آب دین را میزند برصورتش              بی خبر باشد ولیکن فطرتش!

بسته ای دل را اگر بر دیگران             بینوا هستی ودر راه زیان

هرکسی کو متصل شد بر خدا             فطرتش گیرد ازاو قوت ونوا

چون کنم آیا براه اتصال؟                   این مهم در دین بود بی قیل وقال

چون کنم این قلب طاغی را سلیم ؟       در چنین اوضاع واحوال وخیم

 

جدید 

  خطاب کس ( حجاب قرآن )

من و خطاب و عناب کس در دل             دارم  و این بود یکی مشکل

پس خطاب و عتاب قرآنی                     شودم قیل و قال انسانی

آن پیامی که از ورا آید                         مشتبه می شود چه می باید ؟

آن طلب می کند صعود مرا                   این طلب می کند رکود مرا

نه که من اکثری چنین باشند                    با خطاب کسان قرین باشند

آن خطابی به اصل هستی ماست              این خطابی به ضعف و پستی ماست

ما که زیر خطاب افرادیم                       دیگران را مطیع و منقادیم

پیروی می کنم من از قرآن                     پس شود پیروی ز همنوعان

تا به فحوای قول همنوعان                      هستم و امر و گفته ایشان

نشنوم آن کلام والا را                            بسته ام دیدگان بینا را

پاک گردد چو دل از این اقوال                  می شود کمتر این چنین اشکال

خاطرات تحکم انسان                            گر تسری دهی تو بر قرآن

بی خبر از پیام آن مانی                          هرچه خوانی اسیر و نادانی 

لیک فحوای گفته دانا                               آگهی می دهد بسی ما را

 

داوران خلقی

این داوران خلقی برحق چسان بدانم              یک شمه زان میارم اینجا به گفتمانم

گفتند آن فلانی شد مغفرت نصیبش                وانیک جهنمی شد، من زین دو در گمانم

در چاه جهل وظلمت چون داوری توان کرد     عبرت بگیر وکم گو او چون ومن چنانم

در مسند قضاوت یارب نشسته هرکس            من هم چنین نشستم خواهم دهی امانم

دانستنی است ناقص دانستنم دریغا                 هست ار بساط دانش اما کجا برآنم

گل بوته های دانش بینم که گل ندارد               زیرا زراه القا روئیده در روانم

از عالم تجرد گاهی خبر گرفتم                      وفق خبر عمل را دیدم نمیتوانم

هرگه خبرمیابم کزآن کردگارم                      خود را ازین خلایق زان پس نمیستانم

واعظ چه خوش خیال و زاهد چه ساده لوحست   از گفت وزهد آنها بهترکه دور مانم

گر محور تفکر گفتار این وآن است                دوراز تجرد دل در وادی زیانم

در زیر راستی ها جهل است وکاستی ها          چون حرف حق توانم من برزبان برانم

این اشتراک ناجور با این وآن همانا                غافل زخود نمودم وز گردش زمانم

آمد چو خشیت از خلق بر جای خشیت حق       گردید اشد خشیت  در قلب ودر روانم

 

هرچه اوخواهد شود

هرچه خواهد همان شود دلدار            نیستی کاره درجهان هشدار

آنچه پنداشتی که خود کردی               طبق تقدیر او بشد آنکار

پس مگو هیچ من چنین کردم               گو چنین شد ، همی مرا کردار

از دوکاریکه هردو تقدیر است            گه کند درعمل ترا مختار

همتی داد ومیل کوتاهی                    گفت براین وآن همی روی آر

نرسیدی اگر بحال تمیز                   جمله کردارخویش جهل انگار