بنام او

تمرین نماز

هر نمازیکه بخواندم همه عمر                 در مثل بود چو تمرین نماز

 لازم افتاد ولی تمرینات                        تا مگر روح رود سوی فراز

 روح از این کار چو اوجی نگرفت           به که در دل کنم اینک ابراز

هرکه در عادت و تقلید بخفت                   چون کند حمد خدا را آغاز

حکم واجب جهت تمرین است                   که زما میطلبد وقت دراز

 برحقیقت چو مقرب بودی                       دیگر این حکم نمیبود نیاز

حکم خوردن به غذا نیست چرا                  خود بخود ذائقه باشد دمساز

هرکه او عبد خدایش گردد                       چون غذا میشودش ذکر ونماز

 هرکسی روی به طرفی دارد                    درنهایت طرف  بنده نواز

هرکه مهجور زبنیاد خود است                   دل به همنوع  دهد یا انباز

 گر بود بانگ نماز ازتقلید                        سوی آنسو نرود این آواز

 

عقل جزئی وعقل کلی

عارف ار عقل را دیده بس خوارش            عقل جزئی است قصد گفتارش

ای اسیر کمند جمع بخوان                        ویزگیهای جمع وآثارش

تا بدانی که از کجا آمد                            آنچه عارف بدید زنگارش

رسم خلق وروال عام بود                        التزام وبهای بسیارش

برنشسته به کاخ هستی فرد                       میدهد رهنمود و معیارش

همه آداب قوم وهم اسلاف                        برنوشته به لوح و طومارش

پیش هر ملتی بشکلی خاص                       میشود وانمود رخسارش

کعبه جمع باشد آن گوئی                           مردمان در طواف اطرافش

رنگ مذهب گهی به خود گیرد                    گه شود دین و شرع افزارش

عقل سافل بود به خدمت او                         عقل عالی مخالف کارش

 

آدمی را دو گونه عقل بود                           هست شایسته باز تکرارش

عقل نفسانی بشر پیچد                                بر تعلق که هست افسارش

عقل عالی که فوق نفس بود                          کند از خواب ناز بیدارش

که دو وجهی بود صفات بشر                        نکته است و بیاد بسپارش

کز فرشته سرشته وز حیوان                         این حدیث است ویاد میدارش

 

عارفی کو  زعقل مینالد                               عقل  عالی شده است رهوارش

عقل عالی به عقل خرده گرفت                        نکته است این و کم نیانگارش

"ای ترا پیر عقل حلقه بگوش "                        کرد "هاتف" به شعر اظهارش

شعر و ترجیع او ولی گویاست                        طبق عقلش سروده اشعارش

عقل گفتش برو به میخانه                               بگذر از خلق و جمله اطوارش

"تا به خود آئی و یکی بینی"                            ما بقی را خطوط پرگارش

عقل پران کند ترا از جا                                 که تواند کند سبکسارش

چون گرامی بداردش قرآن                              عارفا پس سبک مپندارش

 

سعی سازنده

زندگی جنبش و کار است و تلاش           ورنه در سایه مرگ است قعود

کوشش کار به معنای درست                 عامل رشد روان است وصعود

روح ما راه خدا میپوید                        سعی تو مانع وقف است ورکود

از سر نفس و گهی از سرعقل               هر کسی سعی و تلاشی بنمود

نام این هردو بود سعی وعمل                 اثر آندو صعوداست و فرود

کوشش ان نیست که بر وفق هواست         بلکه آنست که آنرا بزدود

آنکه کوشید به آزردن خلق                     او به آزار دل خویش فزود

آنکه با بینظری خدمت کرد                     غل و زنجیر اسارت بگشود

از طبیبان روان این بشنو                        حکم اخلاق گرت فاش نبود

 

صعود و افتادن

باید آخر زنرد بام حیات                          سوی بالا روی که ناچاری

هرکه کج رفت عاقبت افتاد                   سنت حق چنین بود جاری

 بار بردوش تو اگرباشد                       زود باشد ترا نگونساری

گر سبکبار باشی وچابک                     سهل باشد صعود تو باری

از غرایز نمیشود کارت                       باید آخر خرد بکارآری

ایکه کج رفته ای بیا پائین                      پیش از افتادن از سر خواری

لذت و شوق کج روی شوم است              برحذر شو اگر توان داری

گربداند کسی که کج رفته است                نعمتی هست بهراو آری

 کس مذمت نمیکند آنرا                         که نداند بایدش  کاری

در صعود درست یاد خدا                       بیگمان میکند ترا یاری

دل چرا میدهم به چیز وبه کس                 که نهد روی دوش من باری

کردگارا بدوش ما باریست                       بار ما را مگر تو برداری

 

اینجا کجاست؟

بگفتم به عارف که اینجا کجاست ؟          که نامش زمین و ورائش سماست

چه باشد مکان وکجا باشد این                 محلی که اکنون مرا زیر پاست

فرو مانده ام من به مفهوم جا                 که کثرت درآنست ووحدت سزاست

بگفتا تو جا بهر خود ساختی                 چه گویم به ذهنت جه است چهاست

تصور زنسبت به خود میکنی                 هرآنچه تصور کنی نابجاست

در افتاده ای تو به کنج بدن                     به حول بدن مرترا اعتناست

دهی معنی جا به حول بدن                      بدن گر نباشد دگر جا نه جاست

   تو معنی بدادی به جای وبه گاه               به ذهن تو پس جایگاهی به پاست

بپیجد بهم معنی جایگاه                            برآنکس که بانور حق آشناست

 چوباشد بدن محور جایگاه                      بدن را هرآنکس شناسد رواست

بوداین بدن آلتی نارسا                            به بیننده بنگر بدن بی بهاست

ترا با زمین و سما نسیتی است                  که زان خدائی هم آن از خداست

چنین جا که تو بهر خود ساختی                 زقول کسان است و این نامهاست

نباشد همی معتبر نامها                           که این نامها بهر ما دامهاست

 فتادیم در دام شهر ودیار                        ازین دامها فطرت ما رهاست

تو اصلی نه شهر و مکان و دیار                خدا را که روحت از اینها جداست

 

خوف مذموم وممدوح

بردو وجه است خوف انسانی                وجه عقلانی است و نفسانی

 ایندو خوب و بدند و ضد هم اند              این مهم دان زدید عرفانی

چونکه قرآن نذیر میباشد                       شد اشاره به خوف عقلانی

آنکه از موش و سوسک میترسد              اهل عقلش همی نمیدانی

خوف مذموم  زاده نفس است                  خوف ممدوح لطف رحمانی

ترس مذموم هچو یک مرض است            مرض جان ودل به پنهانی

ریشه های فساد وخوی بد است                ضد علم است و روح ایمانی

 خوف ممدوح رسته حال کند                   آدمی را زکید شیطانی

گرچه این نعمت است وآن نقمت                هردو را هست نام یکسانی

این وآن مشتبه مکن باهم                          که شود مشتبه به آسانی

 

مسئله بقا درجهنم

نکته باشد جهنم وآتش                          که نصیب گناهکار شود

آن عذاب شدید جاویدان                         با چه تو جیه سازگار شود

طاقت دیگری ضرور شود                      بهر آنکو میان نار شود

که مجالش به گفتگو باشد                       ورنه آن باعث دمار شود

هر عذابی به نسبت طاقت                       قابل فهم واعتبار شود

ورنه کس را مجال گفت وشنید               نبود چون دراین شرار شود

هم مجال بقا ازاو سلب است                 چون در آتش ورا قرار شود

بیگمان در بهشت ودر دوزخ                    حال و روز دگربکار شود

بدنی غیر ازاین بدن باید                          که دگر گونه آن مهار شود

باورش اینچنین شود ممکن                       با چنین عقل سازگار شود

آخرت راست وصف "ماادراک"                 که به تمثیل انحصار شود

کس نداند که آخرت چونست                      جز که تاویلش آشکار شود

 بیم وانذار از آن جهت باشد                    که  بشر بلکه رستگارشود

خوف اگر از طریق نفس آید                     خارج از وجه واعتبار شود

 شد مسلم عقوبت و پاداش                      که چنان لیل و هم نهار شود

 

سخنی با مفسر

ای مفسر ذوق مارا زنده کن                ذهن مارا بعدازآن  آکنده کن

شیوه قرآن چو میدانی درست              زان روش نور سخن  تابنده کن

معنی شان نرول هرکدام                    گویدت ذهن مرا خواهنده کن

اقتضای حال مردم را نگر                  چشم دلها را کمی بیننده کن

فکرما واکن بسوی معنیش                   معنیش را پیش ما ارزنده کن

رسم پیغمبر جدال احسن است              رسم احسن را همی پاینده کن

تکیه کمتر بر کمیت کن چنین                کیف را در جان ودل توفنده کن

تاکه کیف لا اله دانم درست                  کم زکمیت مرا درمانده کن

مردمان را بنده دانش مکن                    مردمان را بهر ایزد بنده کن

علم تفهیم کتاب آور به پیش                   علم تفسیر اینچنین پوینده کن

نقل معنی کن به وفق فهم ما                   عادی وملموس و دل را زنده کن

من نه اهل فضلم  اما برزبان                  آمد این  کمترمرا شرمنده کن

گفتم ودورم خود از اهل صلاح               ای خدا رحمت به ما بارنده کن

 

شکستن قفس خود:

مرا گرتوان بود و یارای کار                     چه می کردم آیا در این گیر ودار

به هم میزدم بحث و گفتار را                     می افکندم آنسو نو شتاررا

سپس می گرفتم چکش را بدست                 که کوبم به سنگ دل خود پرست

قفسهای خود خواهی این وآن                     همه میشکستم بدون امان

ندا آمد از فطرت ای پر عیوب                    به سنگ دل خویش اول بکوب

قفسهای خود بشکن ای بی شکیب                 مده بیش ازین نفس خود را فریب

اگر خادمی خدمت خویش کن                     ببین لحظه ای هر چه دیدی زبن

که معنای خود خواهی و خود پرست             زراه قیاس خود آمد بدست

به شهر وجود تو بتخانه ایست                     بت خود شکستن زفرزانه ای است

سپس برگرفتم تبر را بدست                        که کوبم به بتها تبر برشکست

چو با دست وناخن به بت میزنم                   شود صیقلی تر بسی این صنم

ولی زیر زنگار و گرد و غبار                    بماند صنم بیشتر پایدار

 

همین است تنها امید بشر                            نماند زبتهای دل بیخبر

به رندی حقیقت ببیند درست                        بداند چه آمد سرش از نخست

نگردد به تحریک بت .بت شکن                   نه اش کار فرما شود اهرمن

چو الله ربش شود یک زمان                        زبتخانه بیرون شود ناگهان

 

 کشف یگانگی خود:

شخصی اگر شکل توبود              از هر نظر مثل تو بود

مادر اگر آورده بود                    جای تو اورا دروجود

اندامش اندام تو بود                     هم نام او نام تو بود

 بنگر نکو براین مثل                    برآن شبیه وآن بدل

او تو میآمد بر گمان                      بودی تو غایب در میان

آن شبه تو نقش ترا                        میکرد بازی هرکجا

 

اینک تو هستی جای او                   برمسند و ماوای او

دانی که فرد واحدی                      برهستی خود شاهدی

شاهد نباشد هیچکس                       تنها تو میدانی وبس

 که این توئی در این بدن                  جز تو نمی باشد به تن

 تنها تو دانی فرق خود                     با شبه خود در خلق خود

اندرمیان اینهمه                              دیگر کس وخیل ورمه

تنها توئی دانا به خویش                     تنها توئی بینا به خویش

هرگز نمیداند کسی                           تو اینکسی یا آنکسی

آین دیگران فرق ترا                          با اوندانند ای فتی

 

هین یکه وتنها توئی                           بر اصل خود بینا توئی

گویم کنونت نکته ای                           اما نخور زان یکه ای

از هستی تو بی خبر                           ماندند مردم سربسر

روح تو از چشم کسان                         مخفی بود اینرا بدان

تنها به تو معلوم شد                             از دیگران مکتوم شد

دارد هویت هر کسی                           در پیش خود نه در کسی

چون ناشناسی آمدی                             چون ناشناسی میروی

بنگر یگانه در جهان                             هستی و قدر خود بدان

از این وآن وارسته ای                           بر خالق جان یسته ای

گفتا نبی هر کس شناخت                        خودرا خدا را پس شناخت

 

این دیگران فعل ترا                              بینند نه اصل ترا

هرکس یکی از دیگران                          آرد ترا  اندردگمان!

یعنی که این اصل ترا                            هرگز نیاورده بجا

تنها توئی واقف بدان                              از این حضورت در جهان

باید بیابی از نخست                               اصل وجودت را درست

هرکس رسد براصل خود                         از هجر خود بر وصل خود

این اصل اعجاز آیدش                             اعجازاعظم باشدش

براصل خود چون بنگرد                           بر خالق ایمان آورد

برخود شناسی کن شتاب                            یعنی بیا خودرا بیاب

خودرا بیاب و پس ببین                             با خالق خویشی قرین

 

من ازتن نیست:

گاهی عیان گشته به من                   کاین من نباشد از بدن

گفتی که روح از جسم ماست             گر این نظر گیریم راست:

این رو ح ما همچون چمن                روئیده در گلدان تن

آمد نشا از آسمان                          از عالم غیب ونهان

مبنای گل گلدان مدان                       بذر و نشا ی آن بدان

از خاک اگر حادث شده                   از کار آن حارث شده

حارث نشائی داشته                         کانرا در اینجا کاشته

از دیدگاه فلسفه                              آرم بدون مغلطه :

معنای جسمانی حدوث 1                   همراه روحانی حدوث

روح است آنگه در بقا                       در برزخ و درآن سرا

پس روح ما باشد نشا                         اندر میان جسم ما

آخر نشا را می برند                          در جای دیگر میزنند

رشدی که اینجا میکند                         آنجا اثرها میکند

تعبیر قرآن بر نبات                            باشد مر انسان را به ذات

در سوره نوح این ببین                         گویا بود تائید این

در خاک دارد ریشه تاک                       از دانه میروید نه خاک

گر ااین نشا اندر تن است                       پس من نه از جنس تن است

 

بودی اگر مبنای من                              سلول و اعضای بدن

   باشد تنی گر عین آن                           باید تو را آرد میان

یعنی که آن تن تو شود                           اما کجا آن تو شود

فرضا زراه علم وفن                             عینا بسازند این بدن

فرضا اگر با جان شود                           فرضا اگر انسان شود

باید که آن تن توشود                              دانی نه تو درآن رود

آنکس نمیگردد تو هان                            چون واحدی اندر جهان

لکن به پندار کسان                                او تو میآید بر گمان

 

من قابل تقسیم نیست                               از حجم و مقدار آن بریست

اندازه ووزنش کجاست                            بی ابتدا و انتهاست

موجود غیبی باشد آن                               از جنس اجسامش مدان

در عالم او یکتا بود                                  قدرش بسی والا  بود

هرگز نمی آید به دید                                 دارد ولی دید این  فرید

از تن اگر بودش وجود                             این ویژگی هایش نبود

گویند. اگر باشد جدا                                 روح از بدن در ابتدا

بحثی ندارد پیش ما                                   دور از جدال نابجا:

چه این نظر یاآن نظر :                              گویم خودت را وانگر 

1-جسمانیه الحدوث نظر مرحوم ملا صدراست

 

 دو وجه خود شناسی :

خود شناسی معمولی و حقیقی:

در حقیقت هستی ما شد برین                لیک در خود واقعیت را ببین

کیستی تو نزولت را نگر                     مانده ای فرزند مادر یا پدر

در جواب کیستی گوئی به کس               نام و فامیل و ترا گردیده بس

گاهی از اصل و نسب آری بجا               اصل خودرا در عیان و در خفا

بسته ای برقوم و برفامیل خود                در قبیله حل شدی یا ایل خود

یا که عضو حزب ودسته مانده ای            وحدت خودرا کناری رانده ای

 

کیستی تو نزولت شد به چند                   کارگر یا کاسبی یا کارمند

تو شدی بر معنی شغل ومقام                 حل شدی در ارزش و در ننگ ونام

گر معلم میشوی آن میشوی                   یا چو روحانی شوی آن میشوی

گر وزارت یا وکالت کار تست               عین تو بودن بسا پندار تست

شغل وعنوان مقامت نیستی                    در حقیقت بنگر آیا کیستی؟

 

کیستی تو نزولت را ببین                       فرد شهری یا  دهی یا غیراین

خویشرا دانی تو ایرانی همی                   یا که چینی یا که افغانی همی

اهل این شهری ویا شهر دگر                   شد جواب کیستی پیش نظر

گرچه اهل شهری و هم کشوری               لیکن از این اهلیتها برتری

 

کیستی تو نزولت از چه روست                من چو گوئی در قبال ما واوست

من بود خود خواهی و خود محوری           من بود از نور یزدانی بری

این منیت ها زچمع آمد پدید                      از جدال این وآن برجان رسید

میکنی احساس هستی نزد جمع               زده شد این هستیت از چشم وسمع

اصل تو آن صاحب چشم است وگوش         با تامل در ذکاوت باش  وهوش

این من ومائی بود بی اعتبار                      در جواب کیستی ناید بکار!

-

اعتبار است آنچه پاسخ میدهی                    پاسخ اینگونه باید برنهی

اینهمه هستی ولی خود نیستی                     باید آخر بنگری تا کیستی

این موانع را بجان ودل نگر                       تامگر برخویش بگشائی بصر

حل مشو یا گم مشو دراین میان                    برخدا آور پناه از این وآن

برخداوند جهان وابسته ای                          از هرآن شخص دگر وارسته ای

پس اگر بر چیزو کس دلبسته ای                   از خداوند خودت بگسسته ای

--

 میشناسد خویشتن را هرکسی                       نکته ها داند در این مورد بسی

در جواب کیستی گوید فلان                          از نسب گوید ویا قوم وجزآن

زین روش در جامعه دارد معاش                    بهر تحکیم خودش دارد تلاش

خود شناسی در کنار زندگیست                      هر کسی در جامعه داند که کیست

درجهان خلقت و عرفان ودین                     هم لزوم خودشناسی بس ببین                      

 

 تفاوت خود شناسی وخود بینی:

خود شناسی شد زخود بینی جدا            آن یکی باشد صحیح و این خطا

مشتبه گردد چومعنی ای بسا                 نفی اینرا نفی آن ناور بجا

پند عارف باشد آنکه درگذر                   از خود وحق را بیاور در نظر

خوشناسی دیدن عیب خود است               دیدن اصل خود وغیب خود است

تابداند تاکه است و از کجاست                 تا بداند بسته بر ذات خداست

حال خود بینی زمیل است وهواست           حاصل جهل و خطای نفس ماست

قدر خویش و عیب خود نادیدن است           ارزش کاذب به خود بخشیدن است

 میکند بیگانه مارا از خدا                        پس دعا کن تا شویم از آن رها

از چه رو دارد دو سو حال بشر                خوی حیوان وملک دارد بسر

پس بدان مولا علی آخر چرا                     اینهمه کرده سفارشها به ما

فی المثل این گفته  مولا بود                      " خود شناسی راس حکمت ها بود"

 

جدال با مدعی:

این مدعیان گویند آخر زچه حیرانی              گفتار بدیهی را تاچند نمیدانی

اینحرف که میگوئی من کیستم آیا چیست         پاسخ به سئوالت هست تو گوش سمیعت نیست

مانند همه مائی یک فرد مسلمانی                  بر عقل نمی آئی بیهوده پریشانی

گویم زچه میگوئید چیزی که نفهمیدید              بر باورتان آمد چیزی که نسنجیدید

نافع نبود علم ارتقلیدی ومسموع* است            نافع بود آن علمی کان فطری و مطبوع است

گر وصل نبینم من یارم نکند یادی                   گفتار همه عالم برگوش بود بادی

برکور اگر گوئی خورشید بود تابان                 پرسش کند او بی شک از چون و چرای آن

گر چشم نشد بینا باید که به لمس آید                 از بهر یقین او گرمی که زشمس آید

چون لمس کنم گفته اینست همه نکته                 در گرد وغبار آخر بینانشود دیده

ای مدعی نادان بیهوده چه میگوئی                   اندر قفسی بسته چون راه خدا پوئی

این شاخه سرو من پیوند نمیگیرد                     آن میوه که میخواهی بربار نمی آرد

اعجاز چرا جویم هستی بودم اعجاز                  محتاج چه ام اینک محتاج به چشمی باز

از جانب بینایان برکور مدد باید                        آنجا که مدد کاران کورند چه باید کرد

گر کور به چاه افتد برعیب نپردازند                   عیب است اگر کوری برچاه بیاندازند

 

قبل از انقلاب گفته شده       *علم مسموع و مطبوع نقل از علی ع است

 

توجهی به بینهایت لایتناهی:

بی نهایت چیست درآن مانده ام            پاسخی نشنیده وناخوانده ام

چیست آیا در ورای آسمان                 تا کجا باشد همی حد جهان

اندر آن جائی که گوئی انتهاست           ما ورای انتها آیا چهاست

کهکشانهائی بود دوراز زمین               باز آنسویش تصور کن تصور چنین

دورتر زان دور هم آید به فکر              پس معما حیرت آور بین وبکر

این فضائی که بود بی انتها                  خود نمیسازد به حصر فکرما

ایکه در حدی به عالم حد مزن               حد فکر خویشرا درهم شکن

پشت این عالم عدمگاهی مجو                تاکه عالم منتهی سازی یه او

هرکجا یابی خدا را بی حضور               گشت معنای عدم آنجا ضرور

لیک دانی او بود درهر کجا                   پس عدم معنی ندارد پیش ما

حکم محسوسات عادی در بشر                کی به توجیه جهان شد معتبر

 

 

جسم و بعداست وزمانست ومکان              آنچه را مبناگرفتی درچهان

جمله اینها حاصل احساس ماست               نقشی از اوضاع واز احوال ماست

چسم وبعد واین زمان واین مکان                نرد ما اینگونه میگردد عیان

چشم ما اینگونه میبیند جهان                     وضع چشم وجسم ما آید میان

 

بینهایت خود بود برهان غیب                    ناظر غیبی ندارد نقص و عیب

ناظرغیبی که ببیند بی حجاب                    او بداند پرسش مارا جواب

هم بداند این سئوال از نقص ماست              نزد او شاید سئوالی نابجاست

چون نهایت نیست اندر دید او                     بینهایت آید اندر دید او

بینهایت در وجود آدمی                             هم  سرشته گشته بالقوه همی

چون خداوند جهان بی انتهاست                    بهر عابد هم چنین وصفی سزاست

در پرستش بین رب وآدمی                         باید اندک سنخیت  باشد همی 

ورنه ناممکن شود دین خدا                          نکته ای باشد بجا وبی خطا

در تو باید وصفی از نامنتها                          تاتوانی سجده آری بر خدا

هر که درخود این حقیقت کشف کرد               مست ومحو حق شد وآزادوفرد

 

اهمیت تربیت در خرد سالی:

گر کژی بینی به هر برنا و پیر                     در صباوت کسب کرده در ضمیر

تر س و وهم و حرص وآفاتی جزآن               در صباوت ریشه میگیرد به بجان

برگیاه آفت بود هم بر بشر                           بر بشر تسلیم آفت شد خطر

 

آفت روح بشر باید شناخت                           با شناسائی توانش چاره ساخت

ما درختانیم ودرما شته هاست                        نو نهال تازه هم در پیش ماست

شاخه های ما به پائین خم شده                        چون توان ما زآفت کم شده

میرود از جان ما آن شته ها                           بر نهالی که بود نزدیک ما

تخم شته در روانها خفته است                        فکر وفحوای کلام آلوده است

تخم آفت از نگاه واز صدا                             ریزد واز حالت وانگاره ها

نیست دانائی به کس از کودکی                        دا یه را رهبر شناسد بیشکی

مادر صالح ورا صالح کند                             مادر طالح ورا طالح کند

مهتر او هست ربانی اگر                               می پذیرد زو اثرها درگهر

مهتر او هست طاغوتی اگر                            فکر طاغوتی کند در او اثر

فکر سالم فکر او سالم کند                              فکر معوج نیز ناسالم کند

خوی وخلق واعتقادات وجز آن                        منتقل گردد زرفتار وزبان

 

پایه های شخصیت از مادراست                       شکل و فرم بعدیش زان دیگراست

 آنکه محرم تر شد ونزدیکتر                           میکند از ابتدا دراواثر

آنچنانکه شیر مادر میمکد                              شیره خویش بجانش میچکد

آنچه مادر از نیاکانش گرفت                            جمله بر فرزند ریزد ای شگفت

اینچنین اخلاق قومی پا بجاست                         نسل اندر نسل وبر آنش وفاست

 

کار سالم سازی وآفت زنی                              بر تخصص چونکه گرددمبتنی:

میدهد آثار نیکو بیگمان                                   میسزد برآن عنایت هرزمان

معنی آفت زنی ها تزکیه است                          عامل رشد روان وتعلیه است

شد قدمهای نخست این جهاد                             آنکه باشد مطرح وماند به یاد

 

سنگ دل یا نفس چون باید شکست                      این مهم باشد برای حق پرست

راه و رسم تربیت سازد همی                             سنگ دل را پس چه میباید همی

ایکه رفتی در جهاد نفس خویش                           دانی آیا از کجا گشتی پریش

ستگ دل یا نفس کس ازجامعه                             آید ودائم بماند ضایعه

پیشگیری از همه آفات جان                                 واجب آید برمسلمان بیگمان

در سنین خردی وگهوارگی                                 طفل معصوم است ودر بیچارگی

باشد او در معرض آفت بسی                              نقش میگیرد بجان از هر کسی

چونکه با خوشخو معاشر گردداو                         خوی خوش میگیرداو بی گفتگو

چون مواجه باشد او با تند خو                             خوی بد بیشک رود برجان او

فکر مثمر میسزد دراین زمان                              تا جلوگیری شود از صد زیان

آگهی باشد اگر در والدین                                   میرود یک مشکل عمده زبین

یک رعایت بهر کودک این زمان                          به بود از صد رعایت بعدازآن

شخصیت آنگه که گیرد فرم وشکل                       خوی سالم خوش بود درپیش طفل

 کار سهلی باشد وبس معتبر                               گر رعایت کرد مادر یا پدر

 

جهان بینی نادرست:

با عینک اوهام خود دیدم جهان را سربسر         پس این چهان بینی من گویا نباشد معتبر

در عالم وایستگی دیدیم آنچه دیده ایم                در عالم وارستگی دنیا بود طور دگر

وضع محیط خویش را هر چیز وکس را هر کجا      شایدکه بس کژ دیده ایم اما ندارد دل خبر

پس حال خوبان و بدان یا مومنان ومشرکان         هم اولیاءدین بسا شد انعکاسات نظر

گاه جوانی خویشرا آزاده پنداری ولی                برتو حکومت میکند نسل گذشته ای پسر

گویند بگذر از جهان یعنی که بگذر از خیال         تا رستگاری آیدت فارغ شوی از شور وشر

گوئی که من اینم همی با اسم ورسم وکاره ا         بالله که اینها پرده شد ازنو بیا برخود نگر

باچشم سالم گوئیا چیزی ندیدی درجهان             ورنه تو بودی حالیا یک عارف صاحب بصر

این گفته هاهم ای بسا پیچیده در اوهام ما            یا چون میآید برزبان از راه حق افتد بدر

بنگر که باشد تاکجا رهبرد این اوهام ما             کز شر گفتاری چنین لازم شود گاهی حذر

خواهی رها گردی ولی اینک نمیدانی همی         الحق چه میداری طلب با بینش نامعتبر